Program badawczy „Demokracja oddolna w Polsce – utopia czy szansa?”

W Polsce obywateli przekonuje się, że możliwość wrzucenia do urny kartki do głosowania  raz na kilka lat jest podstawą demokracji. Ale czy polscy obywatele, dzięki udziałowi w wyborach i głosowaniu na określone partie i ugrupowania polityczne, mają rzeczywisty wpływ na stanowione w polskim państwie prawo? Przecież to system prawny winien być odbiciem umowy społecznej zawartej z woli wszystkich Polaków, zgodnie z którą powinny być sprawowane rządy w Państwie.
Zakład Kultury Politycznej i Badań nad Demokracją na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie PUNO w Londynie  i  Obywatelski Think Thank  zainicjowały wspólnie ogólnopolski program badawczy na temat stanu i perspektyw rozwoju demokracji w Polsce. Program nosi nazwę: „Demokracja oddolna w Polsce – utopia czy szansa?”

Celem programu jest analiza możliwości wprowadzenia do polskiego systemu politycznego efektywnych instrumentów demokracji oddolnej w oparciu o referenda. Jego ważną częścią  jest przeprowadzenie reprezentatywnych ankiet w różnych środowiskach społecznych i politycznych (parlamentarzyści, radni, organizacje pozarządowe, organizacje polityczne, środowiska naukowe, media, prawnicy, dziennikarze, blogerzy itd.). Wyniki tych badań będą mogły być podstawą do ew. opracowywania projektów zmian w polskim systemie prawa w kierunku zwiększenia podmiotowości ogółu Polaków w podejmowaniu najważniejszych decyzji w naszym państwie.
(więcej…)

Uwarunkowania i mechanizmy partycypacji politycznej

praca zbiorowa pod redakcją M. Rachwała. Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM Poznań 2017

We wstępie do opracowania czytamy m.in. :
„Zaangażowanie polityczne obywateli stanowi jeden z kluczowych warunków prawidłowego funkcjonowania państwa demokratycznego. Tym samym przedmiotowy system „musi stwarzać prawne i faktyczne możliwości kreowania rzeczywistości politycznej wszystkim zainteresowanym uczestnictwem w życiu politycznym wyborcom, a nie tylko wąskiej grupie profesjonalnych polityków. Do kanonów współczesnej demokracji […] należą zatem: możliwość organizowania się dla realizacji celów politycznych, wybór reprezentacji politycznej, odwoływanie się do głosu lub opinii elektoratu przy rozstrzyganiu szczególnie doniosłych społecznie kontrowersji politycznych (Antoszewski, 1997, s. 212). Tak więc w strukturze instytucjonalnej współczesnego państwa demokratycznego powinny być przewidziane różne formy włączenia obywateli w proces rozstrzygania zagadnień publicznych. Inną kwestią jest natomiast korzystanie przez suwerena ze stworzonych możliwości partycypacji politycznej. W tym zakresie można wyodrębnić jednostki bardzo zaangażowane w życie polityczne, co przejawia się np. sprawowaniem rozmaitych funkcji publicznych, jednakże na drugim biegunie znajdują się osoby, które w ogóle nie interesują się polityką i praktycznie nigdy nie biorą udziału w wyborach czy referendach. I właśnie przedmiotowemu zagadnieniu poświęcone są artykuły otwierające niniejszy tom”.

czytaj całość opracowania

FUNKCJONOWANIE OBYWATELSKIEJ INICJATYWY USTAWODAWCZEJ W POLSCE. PODSTAWY PRAWNE – PRAKTYKA – PERSPEKTYWY ROZWOJU

Autor: Marcin Rachwał. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2016

We wstępie do opracowania czytamy:
„Celem opracowania było wieloaspektowe odniesienie się do funkcjonowania omawianego rozwiązania ustrojowego w systemie politycznym RP. Po pierwsze, wśród celów podjętych badań znalazła się próba ukazania obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej na szerszym tle dyskusji o miejscu i roli instrumentów demokracji bezpośredniej (semibezpośredniej) we współczesnych państwach demokratycznych, które co do zasady mają charakter przedstawicielski. Po drugie, podjęte rozważania miały na celu omówienie przyjętych w Polsce podstaw prawnych obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej, jak również zgłoszonych propozycji zmian w tym zakresie przedmiotowym. Po trzecie, celem analizy było odniesienie się do praktyki działania komitetów obywatelskich, które podjęły starania o wniesienie projektu ustawy do Marszałka Sejmu RP. Przybliżenie wspomnianych aspektów było podstawą do sformułowania prognozy odnośnie funkcjonowania obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej w Polsce. Problemem badawczym podjętym w trakcie prac nad niniejszą książką była kwestia miejsca i roli obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej w systemie politycznym RP. Stosownie do wskazanego problemu badawczego sformułowano następujące pytania szczegółowe: – Czy przyjęty w Polsce kształt normatywny obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej uzasadnia zaliczenie przedmiotowej instytucji do form demokracji bezpośredniej? – Jakie były formułowane postulaty w zakresie nowelizacji podstaw prawnych obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej? – Jaki był udział obywatelskich projektów ustaw w ogólnej liczbie inicjatyw ustawodawczych wniesionych w rozważanym okresie? – Jak wyglądała praktyka procedowania skutecznie wniesionych obywatelskich inicjatyw ustawodawczych? – Jakie były przyczyny nieskuteczności większości podjętych prób wniesienia projektu ustawy w trybie inicjatywy ludowej? – Jakie podmioty inicjowały i przeprowadzały prace na rzecz wniesienia obywatelskich projektów ustaw? – Jak kształtował się zakres przedmiotowy obywatelskich inicjatyw ustawodawczych?”.

czytaj całość opracowania

Artykuły „Kapitalizm czy socjalizm?” oraz „Jaka powinna być architektura monetarna?”

Tym razem proponuję lekturę dwóch artykułów, których autorem jest Damian Kmiotek.  Poruszana w nich problematyka dotyczy ważnych elementów makroekonomicznych. Autor prezentuje w nich swoje  pomysły dla polskiej gospodarki. Mogą być one przedmiotem ciekawej dyskusji, aczkolwiek wymagającej od jej uczestników głębszej wiedzy z zakresu ekonomii.
Pierwszy z tekstów nosi tytuł „Kapitalizm czy socjalizm” o został przez autora zakwalifikowany do kategorii  „Cybernetyka Społeczna”.  Autor zadaje w nim kilka pytań i przedstawia do dyskusji ważne jego zdaniem problemy, które stanowią tytuły poszczególnych fragmentów jego tekstu: Kapitalizm czy socjalizm? Jaki system jest dla Polski najlepszy? Jak przeciwdziałać wyzyskowi pracowników przez pracodawców? Jak wpłynąć na poprawę jakości produktów? Co z mediami? Socjalizm dla chętnych.
Przedstawiane przez niego dylematy nie są nowe, ale już jego propozycje jak je rozstrzygnąć są nietuzinkowe.  Pełny tekst tego artykułu dostępny jest TUTAJ:

Drugi artykuł nosi tytuł: „Jaka powinna być architektura monetarna?”. W tym tekście autor zadaje podstawowe pytanie: Skąd się biorą kryzysy?  Poza krótką analizą, stanowiącą pogląd autora na to pytanie, przedstawia on swoją propozycję Nowej, lepszej architektury monetarnej .  Jej częścią, według autora, może być całkiem nowa filozofia fiskalna, w tym wprowadzenie całkiem nowego podatku przychodowego. Pełny tekst tego artykułu dostępny jest TUTAJ:
Pomysły przedstawiane w powyższych artykułach mogą niewątpliwie być ocenione jako kontrowersyjne, ale, co jest ich niewątpliwą zaletą, łamią stereotypowe myślenie i mogą być inspiracją do poszukiwań nowych, lepszych rozwiązań makroekonomicznych. Zapraszam do ich lektury i komentowania.