Ciekawe artykuły publicystyczne, opracowania i badania dotyczące spraw społecznych, w szczególności dotyczące problematyki samorządu lokalnego, głównie w Polsce, ale także na świecie

Weto ludowe w Polsce – doświadczenia szwajcarskie

Prof. M. Matyja Portal Artykuł na POLISH NEWS z 29 maja 2018

W swoim artykule profesor M.Matyja, profesor na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie w Londynie, pełniący funkcje dyrektora Zakładu Kultury Politycznej i Badań nad Demokracja, pisze m.in:

Trzeba wyjaśnić, ze szwajcarski system polityczny polega na zapewnieniu przewagi parlamentowi, który nie tylko realizuje zadania ustawodawcze, kontrolne, związane z wymiarem sprawiedliwości, ale także funkcje kierowania/rządzenia państwem. Nie występują w Szwajcarii znane w systemach parlamentarnych ograniczenia parlamentu tj. skracanie kadencji, zwoływanie i zamykanie sesji przez egzekutywę, sądownictwo konstytucyjne czy sądowa kontrola ważności wyborów. Dlatego funkcje kontrolna wobec parlamentu – czego w innych krajach niestety nie ma – sprawuje społeczeństwo.

czytaj cały artykuł

Zarys instytucji referendum jako formy demokracji bezpośredniej. Referendum ogólnokrajowe w Polsce.

Biuro analiz i dokumentacji. Kancelaria Senatu. Maj 2013.

Autorem dokumentu jest Robert Stawicki, Główny specjalista w Biurze Analiz i Dokumentacji Kancelarii Senatu. Przedstawia on w nim szereg informacji na temat referendum,  które jest klasyczną formą demokracji bezpośredniej, pośród takich jak weto ludowe czy inicjatywa ludowa. Opisuje także krótką historię referendów w Polsce, oraz podstawowe argumenty podnoszone publicznie za i przeciw tą instytucją.

czytaj opracowanie

Społeczne postrzeganie instytucji „recall ” i weta ludowego w warunkach polskich

Maciej Marmola, Uniwersytet Śląski w Katowicach, „Political Preferences” , No. 10/2015

We wstępie swojego artykułu autor pisze m.in. :

„Celem artykułu jest sprawdzenie społecznego odbioru wprowadzenia do polskiego porządku prawnego dwóch form demokracji bezpośredniej: możliwości obywatelskiego odwołania wszystkich organów przedstawicielskich obsadzonych w wyborach powszechnych oraz blokowania ustaw uchwalonych przez parlament. W obu przypadkach nie przedstawiono formalnej procedury recepcji tych instytucji do polskiego systemu prawnego, prosząc jedynie o ustosunkowanie się do samego faktu ich ew. wprowadzenia.”

czytaj opracowanie

Instytucje demokracji bezpośredniej w praktyce

(redakcja Olga Hałub Mariusz Jabłoński Mateusz Radajewski Uniwersytet wrocławski 2016)

W słowie wstępnym tego zbioru prac czytamy:
Współcześnie przedstawicielska forma jest zasadniczą, jeżeli nie wyłączną formą sprawowania władzy w wielu państwach. Nie oznacza to jednak, że brak jest instytucji i towarzyszących im procedur, które identyfikować będziemy z instytucjami demokracji bezpośredniej, a więc takimi, których celem jest umożliwienie osobiście działającym obywatelom wyrażenia swojej woli (również w postaci przedłożenia konkretnej propozycji rozwiązań) w przedmiocie rozstrzygnięcia konkretnej sprawy publicznej. Najbardziej znaną instytucją demokracji bezpośredniej jest bez wątpienia referendum. Warto jednak pamiętać, że obok tej instytucji istnieje wiele innych procedur, które umożliwiają obywatelom partycypację w różnego rodzaju mechanizmach rządzenia lub współrządzenia państwem (wspólnotą). Prezentowana publikacja ma w założeniu przedstawić jak najszerszy wachlarz praktycznych rozwiązań istniejących w różnych państwach świata. Jej celem jest także wskazanie nowych procedur, które – być może – w niedalekiej przyszłości zrewolucjonizują (lub przewartościują) dotychczasowe sposoby
wykorzystania klasycznych do tej pory instytucji (procedur) demokracji bezpośredniej.
Redaktorzy
Wrocław, październik 2016 r

czytaj opracowanie

Jak udostępniać obywatelom dane o finansach publicznych?

Autorzy: Jan Baran, Katarzyna Mikołajczyk. Artykuł opublikowany na stronie fundacji „Instytut Badań Strukturalnych” (http://ibs.org.pl).

Autorzy w swoim raporcie omawiają zasady upubliczniania danych dotyczących finansów publicznych, w tym samorządowych. Wskazują, jak zwiększyć przejrzystość danych o finansach sektora publicznego oraz jak ułatwić ich zrozumienie przez obywateli. Raport jest zobrazowany przykładami dobrych praktyk, polskich i zagranicznych, zarówno na poziomie budżetu państwa jak i finansów samorządów. Jest w nim m.in. mowa o wadze przejrzystości finansów publicznych w społeczeństwie obywatelskim, a także o głównych zasadach transparentności finansów publicznych. Znajdziemy w nim również przykłady, jak wybrane samorządy w atrakcyjny wizualnie sposób przekazują informacje o wydatkach publicznych, w tym dzięki temu, że wdrożyły u siebie zasady budżetu zadaniowego.
czytaj artykuł

Referendum w Szwajcarii – jak to wygląda w praktyce?

Autor: Joanna Lampka. Artykuł opublikowany na stronach Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego PAFERE

Podmiotowość obywateli w systemie demokratycznym może przybierać różny zakres i formy. Często, jako wzorzec w tym zakresie jest podawany system obowiązujący w Szwajcarii, gdzie instytucja referendum jest chyba najbardziej rozbudowana i najszerzej stosowana do podejmowania ważnych decyzji społecznych (politycznych). W szwajcarskich referendach mieszkańcy tego kraju podejmują decyzje, a nie tylko (czy głównie) je opiniują (tak jak np. w przypadku instytucji referendum ogólnokrajowego w Polsce). Autorka artykułu do którego link znajduje się poniżej, w prosty sposób przybliża czytelnikom praktykę przeprowadzania referendów w Szwajcarii, a także zastanawia się, czy może być ona w w jakimś zakresie przeniesiona na polski grunt.

czytaj artykuł

Samorządność w Polsce

Raport o stanie samorządności terytorialnej w Polsce. Narastające dysfunkcje, zasadnicze dylematy, konieczne działania.    

Wydawca: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie,  Małopolska Szkoła Administracji Publicznej. Praca zbiorowa.

Autorzy opracowania stawiają diagnozę dotyczącą stanu samorządu terytorialnego w Polsce, ukazują najważniejsze ich zdaniem dylematy i dysfunkcje a także proponują szereg rozwiązań, które według nich winny być wprowadzone do ustroju samorządności lokalnej w Polsce. W pracy są poruszone takie problemy jak: miejsce samorządu terytorialnego w państwie, zadania jednostek samorządu terytorialnego, organizacja terytorialna państwa, nadzór państwa nad samorządem terytorialnym, demokracja samorządowa, społeczeństwo obywatelskie i partycypacja społeczna
link do opracowania…