Uwarunkowania i mechanizmy partycypacji politycznej

praca zbiorowa pod redakcją M. Rachwała. Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM Poznań 2017

We wstępie do opracowania czytamy m.in. :
„Zaangażowanie polityczne obywateli stanowi jeden z kluczowych warunków prawidłowego funkcjonowania państwa demokratycznego. Tym samym przedmiotowy system „musi stwarzać prawne i faktyczne możliwości kreowania rzeczywistości politycznej wszystkim zainteresowanym uczestnictwem w życiu politycznym wyborcom, a nie tylko wąskiej grupie profesjonalnych polityków. Do kanonów współczesnej demokracji […] należą zatem: możliwość organizowania się dla realizacji celów politycznych, wybór reprezentacji politycznej, odwoływanie się do głosu lub opinii elektoratu przy rozstrzyganiu szczególnie doniosłych społecznie kontrowersji politycznych (Antoszewski, 1997, s. 212). Tak więc w strukturze instytucjonalnej współczesnego państwa demokratycznego powinny być przewidziane różne formy włączenia obywateli w proces rozstrzygania zagadnień publicznych. Inną kwestią jest natomiast korzystanie przez suwerena ze stworzonych możliwości partycypacji politycznej. W tym zakresie można wyodrębnić jednostki bardzo zaangażowane w życie polityczne, co przejawia się np. sprawowaniem rozmaitych funkcji publicznych, jednakże na drugim biegunie znajdują się osoby, które w ogóle nie interesują się polityką i praktycznie nigdy nie biorą udziału w wyborach czy referendach. I właśnie przedmiotowemu zagadnieniu poświęcone są artykuły otwierające niniejszy tom”.

czytaj całość opracowania

FUNKCJONOWANIE OBYWATELSKIEJ INICJATYWY USTAWODAWCZEJ W POLSCE. PODSTAWY PRAWNE – PRAKTYKA – PERSPEKTYWY ROZWOJU

Autor: Marcin Rachwał. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2016

We wstępie do opracowania czytamy:
„Celem opracowania było wieloaspektowe odniesienie się do funkcjonowania omawianego rozwiązania ustrojowego w systemie politycznym RP. Po pierwsze, wśród celów podjętych badań znalazła się próba ukazania obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej na szerszym tle dyskusji o miejscu i roli instrumentów demokracji bezpośredniej (semibezpośredniej) we współczesnych państwach demokratycznych, które co do zasady mają charakter przedstawicielski. Po drugie, podjęte rozważania miały na celu omówienie przyjętych w Polsce podstaw prawnych obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej, jak również zgłoszonych propozycji zmian w tym zakresie przedmiotowym. Po trzecie, celem analizy było odniesienie się do praktyki działania komitetów obywatelskich, które podjęły starania o wniesienie projektu ustawy do Marszałka Sejmu RP. Przybliżenie wspomnianych aspektów było podstawą do sformułowania prognozy odnośnie funkcjonowania obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej w Polsce. Problemem badawczym podjętym w trakcie prac nad niniejszą książką była kwestia miejsca i roli obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej w systemie politycznym RP. Stosownie do wskazanego problemu badawczego sformułowano następujące pytania szczegółowe: – Czy przyjęty w Polsce kształt normatywny obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej uzasadnia zaliczenie przedmiotowej instytucji do form demokracji bezpośredniej? – Jakie były formułowane postulaty w zakresie nowelizacji podstaw prawnych obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej? – Jaki był udział obywatelskich projektów ustaw w ogólnej liczbie inicjatyw ustawodawczych wniesionych w rozważanym okresie? – Jak wyglądała praktyka procedowania skutecznie wniesionych obywatelskich inicjatyw ustawodawczych? – Jakie były przyczyny nieskuteczności większości podjętych prób wniesienia projektu ustawy w trybie inicjatywy ludowej? – Jakie podmioty inicjowały i przeprowadzały prace na rzecz wniesienia obywatelskich projektów ustaw? – Jak kształtował się zakres przedmiotowy obywatelskich inicjatyw ustawodawczych?”.

czytaj całość opracowania

Zarys instytucji referendum jako formy demokracji bezpośredniej. Referendum ogólnokrajowe w Polsce.

Biuro analiz i dokumentacji. Kancelaria Senatu. Maj 2013.

Autorem dokumentu jest Robert Stawicki, Główny specjalista w Biurze Analiz i Dokumentacji Kancelarii Senatu. Przedstawia on w nim szereg informacji na temat referendum,  które jest klasyczną formą demokracji bezpośredniej, pośród takich jak weto ludowe czy inicjatywa ludowa. Opisuje także krótką historię referendów w Polsce, oraz podstawowe argumenty podnoszone publicznie za i przeciw tą instytucją.

czytaj opracowanie

Społeczne postrzeganie instytucji „recall ” i weta ludowego w warunkach polskich

Maciej Marmola, Uniwersytet Śląski w Katowicach, „Political Preferences” , No. 10/2015

We wstępie swojego artykułu autor pisze m.in. :

„Celem artykułu jest sprawdzenie społecznego odbioru wprowadzenia do polskiego porządku prawnego dwóch form demokracji bezpośredniej: możliwości obywatelskiego odwołania wszystkich organów przedstawicielskich obsadzonych w wyborach powszechnych oraz blokowania ustaw uchwalonych przez parlament. W obu przypadkach nie przedstawiono formalnej procedury recepcji tych instytucji do polskiego systemu prawnego, prosząc jedynie o ustosunkowanie się do samego faktu ich ew. wprowadzenia.”

czytaj opracowanie

Instytucje demokracji bezpośredniej w praktyce

(redakcja Olga Hałub Mariusz Jabłoński Mateusz Radajewski Uniwersytet wrocławski 2016)

W słowie wstępnym tego zbioru prac czytamy:
Współcześnie przedstawicielska forma jest zasadniczą, jeżeli nie wyłączną formą sprawowania władzy w wielu państwach. Nie oznacza to jednak, że brak jest instytucji i towarzyszących im procedur, które identyfikować będziemy z instytucjami demokracji bezpośredniej, a więc takimi, których celem jest umożliwienie osobiście działającym obywatelom wyrażenia swojej woli (również w postaci przedłożenia konkretnej propozycji rozwiązań) w przedmiocie rozstrzygnięcia konkretnej sprawy publicznej. Najbardziej znaną instytucją demokracji bezpośredniej jest bez wątpienia referendum. Warto jednak pamiętać, że obok tej instytucji istnieje wiele innych procedur, które umożliwiają obywatelom partycypację w różnego rodzaju mechanizmach rządzenia lub współrządzenia państwem (wspólnotą). Prezentowana publikacja ma w założeniu przedstawić jak najszerszy wachlarz praktycznych rozwiązań istniejących w różnych państwach świata. Jej celem jest także wskazanie nowych procedur, które – być może – w niedalekiej przyszłości zrewolucjonizują (lub przewartościują) dotychczasowe sposoby
wykorzystania klasycznych do tej pory instytucji (procedur) demokracji bezpośredniej.
Redaktorzy
Wrocław, październik 2016 r

czytaj opracowanie

Referendum w Szwajcarii – jak to wygląda w praktyce?

Autor: Joanna Lampka. Artykuł opublikowany na stronach Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego PAFERE

Podmiotowość obywateli w systemie demokratycznym może przybierać różny zakres i formy. Często, jako wzorzec w tym zakresie jest podawany system obowiązujący w Szwajcarii, gdzie instytucja referendum jest chyba najbardziej rozbudowana i najszerzej stosowana do podejmowania ważnych decyzji społecznych (politycznych). W szwajcarskich referendach mieszkańcy tego kraju podejmują decyzje, a nie tylko (czy głównie) je opiniują (tak jak np. w przypadku instytucji referendum ogólnokrajowego w Polsce). Autorka artykułu do którego link znajduje się poniżej, w prosty sposób przybliża czytelnikom praktykę przeprowadzania referendów w Szwajcarii, a także zastanawia się, czy może być ona w w jakimś zakresie przeniesiona na polski grunt.

czytaj artykuł